Als de diagnose klopt, is dat ook wie jij bent?

Psychiater/hoogleraar Jim van Os betoogt in deze video het belang van diagnostiek. Maar zet hier tegelijkertijd ook zijn vraagtekens bij. Hij is kritisch over de benaderingswijze vanaf DSM III handboek.

Dit boek volgt de analogie van de geneeskunde waar met de diagnose vertelt kan worden wat er aan de hand is, welke behandeling er gevolgd kan worden en wat dit voor (herstel) toekomst betekent.
In de psychiatrie kan deze analogie niet gevolgd worden. Er is niet duidelijk wat er aan de hand is, en de bewijzen voor welke wijze van behandeling flinterdun zijn en ook kan er niets gezegd worden over het verloop ervan.
Hooguit voor de communicatie tussen professionals kunnen deze labels van belang zijn. Het geeft wel iets van symptomen of het probleem weer. Maar meer dan dat is het ook niet.

Hoe navigeer als je gediagnosticeerd ben door het leven en geef jij jouw leven vorm? Een aantal reflectieve vragen die je beeld in kansen en mogelijkheden wellicht kunnen vergroten.

Reflectieve vragen

1️⃣ Wat zegt een diagnose eigenlijk wel — en wat zegt het níet over wie iemand is?
2️⃣ Diagnoses zijn gebaseerd op symptomen. Maar beschrijven ze ook het verloop en de mogelijkheden tot herstel?
3️⃣ Hoe beïnvloedt een label het zelfbeeld van iemand die hulp zoekt?
4️⃣ Waarom communiceren professionals makkelijker met diagnoses, terwijl de persoon zelf daar soms verder van verwijderd raakt?
5️⃣ Zou de hulpverlening er anders uitzien als herstel en veerkracht centraal stonden in plaats van deficiënties?
6️⃣ Wat gebeurt er als iemand zichzelf gaat identificeren met het label?
7️⃣ Wat betekent het dat biologische oorzaken vaak niet bekend zijn, maar dat er wel behandelingen worden voorgeschreven?
8️⃣ In welke situaties is diagnostiek wél zinvol — en wanneer werkt het systeem juist beperkend?
9️⃣ Hoe kan de omgeving (familie, werk, school) anders reageren wanneer een label in het spel komt?
🔟 Wat zou er veranderen als diagnostiek niet leidde tot uitsluiting, maar tot keuzeruimte en perspectief?

Thema’s

diagnose, identiteit, zelfbeeld, stigma, label, veerkracht, herstel, gelabeld zijn, existentiele crisis